KYB ve gerçek faydalanıcı tespiti
KYB (Know Your Business), bir kurumun tüzel kişi müşterisini, ortaklık yapısını ve bu yapının arkasındaki gerçek kişileri doğrulaması sürecidir. TruvaLI ortaklık zincirini katman katman çözerek şirketi fiilen kontrol eden gerçek faydalanıcıya ulaşır.
Kurumsal müşteri neden daha zordur?
Gerçek kişi müşteride doğrulanacak tek bir kimlik vardır. Tüzel kişide ise şirketin kendisi, ortakları, o ortakların ortakları ve yetkili imzacılar vardır. Kara para aklama tipolojilerinin önemli bölümü tam olarak bu katmanlardan yararlanır: nihai sahibi birkaç şirket arkasına gizlemek, denetimden kaçmanın en yaygın yoludur.
MASAK'ın gerçek faydalanıcının tanınmasına ilişkin düzenlemesi de bu noktayı hedefler. Yükümlülük, ortaklık listesini kayıt altına almak değil, kontrolü elinde tutan gerçek kişiyi tespit etmektir.
Ortaklık yapısının çözülmesi
TruvaLI, şirketin ortaklarını ve bu ortakların kendi ortaklık yapılarını izleyerek %25 ve üzeri pay sahibi gerçek kişilere ulaşır. Çıkan sonuç bir liste değil, katmanları ve pay oranlarıyla birlikte görülebilen bir yapıdır. Zincirin herhangi bir halkasındaki kişi yaptırım listesinde veya PEP kaydındaysa bu, doğrudan ana şirketin risk skoruna yansır.
Pay oranı eşiğin altında kalsa bile fiili kontrol göstergeleri (imza yetkisi, yönetim kurulu üyeliği) ayrıca değerlendirilir.
Ticaret sicil gazetesi ayrıştırma
Yetkili imzacılar, unvanlar ve temsil yetkisinin kapsamı sicil gazetesi metninden otomatik olarak çıkarılır. Uyum uzmanının gazeteyi okuyup ilgili alanları elle girmesi gerekmez; sistem çıkardığı veriyi kaynak metne bağlayarak sunar, böylece denetimde gerekçe kaybolmaz.
Kurumsal risk puanlaması
Şirket, yalnızca ortaklarına göre değil kendi profiline göre de puanlanır:
- Faaliyet kodu (NACE): Bazı sektörler doğası gereği daha yüksek risk taşır ve bu, işlem izleme senaryolarında da kullanılabilir.
- Kuruluş yılı: Yeni kurulmuş bir şirketin yüksek hacimle başlaması başlı başına bir göstergedir.
- Ortak riski: Zincirdeki gerçek kişilerin tarama sonuçları şirkete yansıtılır.
- Unvan ve adres örtüşmeleri: Aynı adreste kayıtlı çok sayıda şirket ilişki ağı analizine taşınır.
İzleme kabul anında bitmez
Ortaklık yapısı değişken bir veridir. Pay devri gerçekleştiğinde, yeni bir ortak girdiğinde veya yetkili imzacı değiştiğinde TruvaLI bunu yakalar ve şirketin risk skorunu yeniden hesaplar. Yeni ortak bir yaptırım listesinde çıkarsa uyarı, değişikliğin gerçekleştiği anda üretilir.
Kuruma ne sağlar
Gerçek faydalanıcı tespiti, gerekçesi ve kaynağıyla birlikte kayıt altında.
Sicil gazetesinden elle veri girişi ortadan kalkar.
Kurumsal müşteri riski, gerçek kişi müşterilerle aynı senaryo motorunda değerlendirilir.
Ortaklık yapısındaki değişiklik, bir sonraki periyodik incelemeyi beklemeden uyarıya dönüşür.
Sık sorulan sorular
- Gerçek faydalanıcı (UBO) kimdir?
- Bir tüzel kişiyi nihai olarak kontrol eden veya ondan fiilen yararlanan gerçek kişidir. Uygulamada genellikle %25 ve üzeri pay sahipliği eşik olarak kullanılır, ancak pay oranı düşük olsa bile imza yetkisi veya yönetim kontrolü yoluyla kontrolü elinde tutan kişiler de değerlendirilir.
- KYC ile KYB arasındaki fark nedir?
- KYC gerçek kişi müşteriyi doğrular: kimlik belgesi, biyometri ve tarama. KYB ise tüzel kişiyi doğrular ve ek olarak ortaklık yapısını çözüp arkasındaki gerçek kişilere ulaşmayı gerektirir. KYB süreci, zincirdeki her gerçek kişi için KYC kontrollerini de içerir.
- Ortaklık yapısı sonradan değişirse ne olur?
- Değişiklik yakalandığında şirketin risk skoru yeniden hesaplanır. Yeni ortak yaptırım veya PEP kaydında çıkarsa uyarı anında üretilir; bir sonraki periyodik gözden geçirmeyi beklemek gerekmez.
- Kaç katman derinliğe kadar iniliyor?
- Zincir, gerçek kişilere ulaşılana kadar izlenir; katman sayısı için sabit bir sınır konmaz. Çözülemeyen veya döngüye giren yapılar, sessizce geçilmek yerine incelenmek üzere işaretlenir.