Oyun ve bahis sektöründe MASAK uyumu ve müşteri riski
MASAK, talih ve bahis oyunları alanında faaliyet gösterenler için ayrı bir şüpheli işlem bildirim rehberi yayımlıyor ve bu rehberde sektöre özgü 68 şüpheli işlem tipi sayılıyor. Büyük bölümü bahis tutarıyla değil, hesabın hangi e-posta adresiyle açıldığıyla, hangi IP'den giriş yapıldığıyla ve oyuncunun beyan ettiği mesleğin işlemleriyle orantılı olup olmadığıyla ilgili. TruvaLI bu göstergeleri kabul anından itibaren tek müşteri görünümünde toplar. Kayıtta alınan e-posta, telefon ve IP verisi sonraki işlem kurallarının da girdisi olur, ayrı bir dolandırıcılık sisteminde kalmaz.
Talih ve bahis oyunları alanında faaliyet gösterenler 5549 sayılı Kanun kapsamında yükümlüdür. Sektörün ayırt edici yanı, riskin ilk temas verisinde yoğunlaşmasıdır: e-posta, telefon ve IP çoğu zaman elde olan tek doğrulanabilir bilgidir ve meslek beyanı ile yabancı uyruklu oyuncu kontrolleri rehberde ayrıca sayılır.
Kimler yükümlü, süreç nasıl işliyor?
Talih ve bahis oyunları alanında faaliyet gösterenler, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında yükümlü. MASAK bu grup için ayrı bir şüpheli işlem bildirim rehberi yayımlıyor ve bildirimlerin MASAK.Online sistemi üzerinden elektronik ortamda yapılmasını bekliyor.
Rehber yalnızca "hangi işlem şüphelidir" sorusunu cevaplamıyor. Bildirim formunun hangi alanları taşıyacağını, işlemlerin hangi referans tablolarına göre kodlanacağını ve şüphenin hangi kategoriye yerleştirileceğini de tanımlıyor. Bu, bir operatörün izleme yazılımından beklediği çıktıyı doğrudan belirliyor.
Rehber hangi göstergeleri sayıyor?
| Grup | Tip sayısı | Neye bakıyor |
|---|---|---|
| Müşteri profili | 17 | Beyan, belge ve beyandan kaçınma |
| İşlemler | 36 | E-posta, IP, telefon, tutar, oyun davranışı |
| Terör örgütleri ve riskli ülkeler | 9 | Taraf ve coğrafya |
| Kâr amacı gütmeyen kuruluşlar | 2 | Yönetici ve mali yetkili hareketleri |
| Kitle imha silahlarının finansmanı | 4 | Yaptırım rejimi |
En kalabalık grup olan işlem tipleri, bir bahis operatöründe alışılmış ödeme kontrollerinin dışında kalan sinyallere işaret ediyor: hesabın açıldığı e-posta sunucusu, giriş yapılan IP, telefon numarasının hangi operatöre ait olduğu. Kabul anında toplanmayan veri sonradan üretilemiyor.
İlk temas verisi: e-posta, telefon, IP
| Tip | Ne diyor | Hangi veri gerekiyor |
|---|---|---|
| T-010-2.16 | Güvenilmeyen e-posta sunucularına ait adreslerle hesap açılması | Sağlayıcı sınıflandırması |
| T-010-2.17 | Aynı ya da ardışık tekrar eden e-posta adresleri | Adresler arası benzerlik araması |
| T-010-2.18 | Sanal operatörlere ait cep telefonu numarasıyla işlem | Numara aralığı ve operatör eşlemesi |
| T-010-2.19 | Doğrulanmış telefon ile e-postanın başka birine ait olduğu izlenimi verecek kadar benzeşmesi | Kişi bilgisi ile iletişim bilgisinin karşılaştırılması |
| T-010-2.22 | Benzer işlemlerin kısa sürede aynı IP üzerinden yapılması | IP geçmişi |
| T-010-2.23 | Aynı IP adresinden çok sayıda hesaba erişim | Oturum kaydı |
| T-010-2.24 | Aynı IP adresinden çok sayıda hesap açılması | Kayıt anındaki IP |
| T-010-2.26 | Daha önce şüpheli işlem bildirimine konu olmuş bir IP'den yeni hesap açılması | Bildirim geçmişiyle IP eşleşmesi |
| T-010-2.28 | Aynı hesaba aynı gün farklı IP'lerden giriş | Oturum kaydı |
| T-010-3.8 | Profille uyumsuz biçimde riskli ülke veya çatışma bölgesi IP'leri | IP konumu ve müşteri profili |
Bu on tipin ortak özelliği, hiçbirinin bahsin tutarına bakmaması. Hepsi hesabın açıldığı ve girildiği anın verisinden okunuyor.
Meslek bilgisi neden önemli?
Şüpheli işlem bildirim formunun gerçek kişi bölümünde "İş ve Meslek" doldurulması gereken bir alan ve rehber bu bilginin kurum içinde kodlanmasını bekliyor.
Rehber ayrıca müşterinin işi ve mali durumu ile işlemleri arasında makul bir orantı bulunmamasını (T-010-1.4) ve meslek, kimlik, adres, telefon gibi bilgilerin alınmasında zorluk yaşanmasını (T-010-1.10) şüphe göstergesi sayıyor. Yani meslek, kabulde bir kere alınıp bırakılan bir bilgi değil, her işlemle karşılaştırılacak bir referans.
Yabancı uyruklu oyuncu
Türkiye'deki vize ya da ikamet süresi sona ermiş yabancıların işlem yapmak istemesi (T-010-1.16) ve aynı iletişim veya adres bilgisinin birden fazla yabancı uyruklu müşteri tarafından kullanılması (T-010-3.9) rehberde ayrı tipler.
İkincisi tek bir hesaba bakarak görülmez: farklı müşterilerin iletişim bilgilerinin birbiriyle karşılaştırılmasını gerektirir.
Oyunun kendisine özgü göstergeler
Müşterinin aynı bahis ya da talih oyununda gerçekleşmesi olası tüm olasılıkları satın alması (T-010-2.34) ve müşterinin işlem yaptığı oyunun sonucuna etki edebilecek rol ya da görevde bulunması (T-010-2.36).
İkincisi, 6222 sayılı Sporda Şiddet ve Düzensizliğin Önlenmesine Dair Kanun'un 11 inci maddesiyle ilişkili işlemlerle birlikte anılıyor (T-010-2.35). Bu üçü birlikte, sporcu, hakem, kulüp yöneticisi ve oyunun sonucuna etki edebilecek görevlilerden oluşan kurum içi listelerin neden tutulması gerektiğini açıklıyor. Yaptırım ve PEP listeleri bu ihtiyacı karşılamaz; liste operatörün kendisi tarafından kurulur.
Para hareketine ilişkin göstergeler
T-010-2.20 müşterinin TL yatırma ve çekme işlemlerinin birçoğunun tutarının birbirine eşit olmasını, T-010-2.21 tutar sınırlarına takılmamak için parçalama yönteminin kullanılmasını sayıyor. T-010-2.25 yeni hesap açan kişinin ilk işleminin mali profiliyle uyumsuz şekilde çok yüksek tutarda olmasını ekliyor.
Bakiyenin kendisine ilişkin üç tip daha var: yatırılan bakiyeyi işlem yapmaksızın başka bir banka hesabına aktarmak (T-010-2.30), bakiyeyle uzun süre işlem yapmadan beklemek (T-010-2.31), bakiyenin büyük bölümünü işlem yapmadan çekmek (T-010-2.32).
Bildirim formu ne istiyor?
Parasal değer içermeyen şüpheli hususlar formun şüpheli işlem bölümüne değil açıklama bölümüne yazılır. Yani bir vaka, parasal olmayan olayları da taşıyabilmelidir.
Bir bildirim tek bir işleme dayanabileceği gibi belli bir tarih aralığındaki birden fazla işleme de dayanabilir; çoklu işlem hâlinde toplam tutar ve tarih aralığı birlikte raporlanır. Şüpheli işlemler farklı kanallarda veya türlerde yoğunlaşıyorsa form bölümü her küme için tekrarlanabilir.
Şüphe kategorisi nasıl seçiliyor?
Bildirim yapılırken şüphe, MASAK'ın referans tablosundaki kategorilerden birine yerleştiriliyor ve her kategori ilgili yasal düzenlemeyle eşleştirilmiş durumda. Liste tefecilikten vergi kaçakçılığına, dolandırıcılıktan yasa dışı bahis oynatma ve oynanmasına aracılık etmeye kadar uzanıyor.
Bu, vaka yönetiminin kendi serbest etiketleriyle değil bu taksonomiyle çalışması gerektiği anlamına geliyor. Kategori seçimi bildirimin bir parçası.
Erteleme talepli bildirimde eşik nedir?
5549 sayılı Kanun'un "İşlemlerin ertelenmesi" başlıklı 19/A maddesine dayanan yönetmelik, bildirime istinaden işlemin ertelenmesini düzenliyor. Rehber bunun için açık bir eşik koyuyor: işleme konu mal varlığının aklama veya terörizmin finansmanı suçuyla ilişkili olduğuna dair salt şüpheden öte, şüpheyi destekleyen belge veya ciddi emare bulunması ve gerekçeleriyle birlikte gönderilmesi.
Bu eşik doğrudan bir sistem gereksinimi üretiyor: kanıtın vakaya iliştirilmiş, gerekçenin yazılı ve kararın kim tarafından verildiğinin kayıtlı olması gerekir.
TruvaLI bunu nasıl karşılıyor?
E-posta skoru
TruvaLI kendi ürettiği sağlayıcı listelerini kullanır: güvenilir sağlayıcılar, tek kullanımlık adres servisleri ve adresi gizleyen gizlilik odaklı yönlendirme servisleri ayrı ayrı listelenir. Adresin hangi listeyle eşleştiği bir güvenilirlik katsayısı üretir.
Ardından adresin kendisi okunur: kişinin adı, soyadı, doğum tarihi ya da ad ve soyadının baş harfleri adreste geçiyor mu. Son olarak sistemdeki diğer adreslerle bulanık arama yapılır, birbirine benzeyen ya da sonu sıralı giden adresler yakalanır. Rehberin T-010-2.16, T-010-2.17 ve T-010-2.19 tiplerinin karşılığı budur.
IP skoru
IP adresi üç kaynakla değerlendirilir: ip2location ile konum, RIPE kayıtlarıyla sahiplik, rDNS ile adresin arkasındaki yapı. Bunlardan adresin bir proxy mi, VPN mi, yoksa gerçek bir internet servis sağlayıcısına mı ait olduğu çıkarılır ve bir güven skoru üretilir. Buna aynı IP ile sistemde kayıtlı başka kullanıcı bulunup bulunmadığı eklenir.
Kurum içi listeler
Sporcu, hakem ve kulüp yöneticisi gibi oyunun sonucuna etki edebilecek kişiler için kurum içi listeler oluşturulur ve tarama akışına dahil edilir. Liste bir site adresi verilerek otomatik çıkarılabilir ya da resmi belge yüklenerek kurulabilir; isimler, takma adlar ve kimlik bilgileri ayıklanır.
Kabulde toplanan veri, sonraki kuralın girdisi
E-posta, telefon ve IP skorları kabul anında hesaplanır ve müşteri kaydında kalır. Aynı veriler işlem izleme kurallarının da girdisidir: ortak IP, cihaz ve telefon üzerinden bağlantılı hesap ağları çıkarılır, meslek beyanı ile işlem hacmi arasındaki orantı T-010-1.4 için kural hâline gelir.
Yeni bir örüntü fark ettiğinizde kuralı prompt ile tarif edip simülasyonda geçmiş trafikte denersiniz, canlıya almadan önce üreteceği uyarı hacmini görürsünüz.
Vaka, kanıt ve kategori
Uyarı sahibi, süresi ve kanıtı olan bir vakaya dönüşür. Vaka parasal olmayan olayları da taşır, bir tarih aralığındaki işlemleri toplam olarak verebilir ve kanala göre ayrı kümeler üretebilir. Şüphe kategorisi MASAK'ın taksonomisinden seçilir.
Kanıt ve karar gerekçesi değiştirilemez denetim izine yazılır, ikinci çift göz onayı maker/checker ile yürür, erteleme talepli bildirimin gerektirdiği belge ve gerekçe vakaya iliştirilir. Bildirim taslağı aynı vaka verisinden hazırlanır ve imza sizde kalır.
İlişkili senaryolar: bonus istismarı ve çoklu hesap, hesap ele geçirme, müşteri kabulü, fon kaynağı incelemesi ve düzenleyici raporlama. Çerçeve MASAK yükümlülükleri, tarama tarafı yaptırım, PEP ve olumsuz medya taraması sayfasında.
Kaynak
MASAK, "Talih ve Bahis Oyunları Alanında Faaliyet Gösterenler Şüpheli İşlem Bildirim Rehberi", MSK-RHB-ŞİB-010, sürüm 1.0, 12.09.2024.
Bu sayfa mevzuat yorumu değildir, rehberde sayılan göstergeleri ve usulleri aktarır. Kurallar, eşikler ve aksiyonlar kurumun kendi risk politikasına ve yükümlülüklerine göre yapılandırılır.
Sık sorulan sorular
- Bahis ve talih oyunu operatörleri MASAK yükümlüsü mü?
- Evet. MASAK bu sektör için ayrı bir şüpheli işlem bildirim rehberi yayımlıyor ve bildirimlerin MASAK.Online üzerinden elektronik ortamda yapılmasını bekliyor.
- Rehberdeki 68 tipin hepsini kural olarak yazmak zorunda mıyız?
- Rehber bunun tersini söylüyor: yükümlüler kendilerini sayılan tiplerle sınırlandırmamalı, şüphe doğuran bir işlem hiçbirine uymasa dahi bildirimde bulunmalıdır. Tipler asgari ortak zemin, tavan değil.
- Kabul anında e-posta ve IP verisi alınmazsa sonradan üretilebilir mi?
- Hayır. Hesabın hangi sunucudan açıldığı ve ilk girişin hangi IP'den geldiği o an kaydedilmezse geriye dönük olarak elde edilemez. Rehberdeki tiplerin bir bölümü doğrudan bu ilk temas verisine dayanıyor.
- Sporcu, hakem ve kulüp yöneticisi listeleri nereden geliyor?
- T-010-2.36, müşterinin oynadığı oyunun sonucuna etki edebilecek rol ya da görevde bulunmasını şüphe göstergesi sayıyor. TruvaLI bu kişiler için kurum içi listeler oluşturmayı ve bunları tarama akışına dahil etmeyi destekler.
- Talih oyunları alanı MASAK yükümlüsü mü?
- Evet. Talih ve bahis oyunları alanında faaliyet gösterenler 5549 sayılı Kanun kapsamında yükümlüdür ve MASAK'ın sektörel rehberinin muhatabıdır.
- İlk temas verisi neden bu kadar önemli?
- Uzaktan açılan bir oyuncu hesabında e-posta, telefon ve IP çoğu zaman elde olan tek doğrulanabilir bilgidir; bu veri kabul anında toplanmazsa sonradan üretilemez.
- Meslek bilgisi neden soruluyor?
- Rehber meslek beyanını bir gösterge olarak sayar: beyan edilen meslekle oyun hacminin orantısızlığı şüphe doğurur. Meslek kabul formunda kalan bir alan değil, kural girdisidir.
- Çoklu hesap kullanımı nasıl tespit ediliyor?
- Aynı cihaz, IP, ödeme aracı ve benzer e-posta adresleri üzerinden bağlanan hesap kümeleri ilişki ağıyla ortaya çıkarılır.